na pierw­szej stro­nie ob­wo­lu­ty Bla­sza­ne­go bę­ben­ka re­pro­du­ko­wa­łem ku­pio­ny kil­ka lat wcze­śniej ry­su­nek Jana Le­ben­ste­ina przed­sta­wia­ją­cy Oska­ra pod spód­ni­ca­mi bab­ki | pra­ca da­to­wa­na na 1960 rok mu­sia­ła sta­no­wić re­mi­ni­scen­cję lek­tu­ry wy­da­ne­go rok wcze­śniej Bla­sza­ne­go bę­ben­ka (Grass i Le­ben­ste­in zna­li się oso­bi­ście, co do­ku­men­tu­ją zdję­cia z wer­ni­sa­żu prac Le­ben­ste­ina w Ga­le­rie Gmu­rzyn­ska w Ko­lo­nii w 1965 roku) | pi­sa­rzo­wi ob­wo­lu­ta bar­dzo się spodo­ba­ła, nie­ste­ty nie zo­sta­ła za­apro­bo­wa­na przez pru­de­ryj­ne­go tłu­ma­cza dzieł Gras­sa na ję­zyk pol­ski – Sła­wo­mi­ra Błau­ta (Błaut ocen­zu­ro­wał na­wet tom po­ezji Gras­sa, wy­łą­cza­jąc z pol­skiej edy­cji wiersz, któ­ry uznał za nie­przy­zwo­ity) | nie chcia­łem re­zy­gno­wać z pier­wot­ne­go pla­nu i do­da­łem książ­ce ze­wnętrz­ną – cen­zu­ral­ną – obwolutę

Gün­ter Grass miał być naj­waż­niej­szym au­to­rem, lo­ko­mo­ty­wą Ofi­cy­ny Gdań­skiej | w 2013 roku wy­szło wzno­wie­nie Bla­sza­ne­go bę­ben­ka, któ­ry miał za­po­cząt­ko­wać edy­cję wszyst­kich dzieł pi­sa­rza | choć uda­ło mi się bez­płat­nie po­zy­skać od nie­miec­kie­go wy­daw­cy pra­wa do wy­da­nia wszyst­kich ksią­żek au­to­ra, na Bla­sza­nym bę­ben­ku pro­jekt się za­koń­czył | de­kla­ra­cje pre­zy­den­ta Gdań­ska i jego pod­wład­nej od­po­wie­dzial­nej za kul­tu­rę, że pro­mo­cja dzie­ła Gras­sa jest mi­sją mia­sta Gdań­ska, oka­za­ły się bez po­kry­cia | wy­so­kie ho­no­ra­ria au­tor­skie Gdań­skiej en­cy­klo­pe­dii Gün­te­ra Gras­sa osta­tecz­nie za­to­pi­ły wydawnictwo

po­sta­no­wi­łem uwia­ry­god­nić re­la­cję Csom­bo­ra ma­te­ria­łem iko­no­gra­ficz­nym z epo­ki | wy­ko­rzy­sta­łem ry­ci­ny Aegi­diu­sa Dick­man­na, wy­ko­na­ne  d o k ł a d n i e  w tym sa­mym – 1617 roku, w któ­rym Csom­bor miesz­kał i uczył się w Gdań­sku | nie zre­pro­du­ko­wa­łem ani jed­nej ry­ci­ny w ca­ło­ści, lecz wy­łącz­nie ich de­ta­le, któ­re do­ku­men­tu­ją re­alia co­dzien­ne­go ży­cia Gdańszczan

edy­cja za­wie­ra szki­ce szwaj­car­skiej pi­sar­ki i dzien­ni­kar­ki przed­sta­wia­ją­ce Gdańsk tuż przed wy­bu­chem II woj­ny świa­to­wej | wpa­dłem na po­mysł, aby książ­kę zi­lu­stro­wać nie­zna­ny­mi do­tąd zdję­cia­mi, któ­re au­tor­ka tomu zro­bi­ła w Gdań­sku w 1937 roku (obec­nie prze­cho­wu­je je Bi­blio­te­ka Na­ro­do­wa Szwaj­ca­rii) | zdję­cia nie za­po­wia­da­ją nad­cho­dzą­cej tra­ge­dii – osiem lat póź­niej wszy­scy ich bo­ha­te­ro­wie albo zgi­nę­li, albo wy­ru­szy­li na tu­łacz­kę, na za­wsze po­rzu­ca­jąc swo­je zruj­no­wa­ne miasto

al­bum opo­wia­da 70-let­nią hi­sto­rię Po­mo­rza w do­sko­na­łych ka­drach fo­to­gra­fi­ków | do­mi­nu­ją w niej dwie bar­wy: czerń i żółć – ko­lo­ry her­bu Po­mo­rza | dy­cho­to­micz­na kom­po­zy­cja dzie­li tom na dwie uzu­peł­nia­ją­ce się czę­ści | w pierw­szej, przed­sta­wia­ją­cej dzie­je re­gio­nu do 1989 roku, ko­lo­ry­sty­ka jest utrzy­ma­na w od­cie­niach sza­ro­ści – wszyst­kie re­pro­du­ko­wa­ne zdję­cia są czar­no-bia­łe, stro­ny ty­tu­ło­we wy­dru­ko­wa­no na czar­nym tle, ten sam ko­lor mają li­nie ty­po­gra­ficz­ne od­gry­wa­ją­ce waż­ną rolę w pro­jek­cie | od mo­men­tu trans­for­ma­cji ustro­jo­wej ko­lor czar­ny zo­sta­je za­stą­pio­ny żół­tym, a zdję­cia re­pro­du­ko­wa­ne w ko­lo­rze na­bra­ły ży­cia, na­da­jąc dru­giej czę­ści książ­ki opty­mi­stycz­ny wy­dźwięk | tak­że ca­ło­stro­ni­co­we aple są ko­lo­ru żółtego

nie boję się eks­pe­ry­men­tów, je­śli po­zwa­la na to za­war­tość książ­ki | ak­cja tej po­wie­ści kry­mi­nal­nej roz­gry­wa się w Gdań­sku „w opa­rach wód­ki i Eks­tra Moc­nych”, dla­te­go książ­ka przy­po­mi­na pacz­kę tych pa­pie­ro­sów | au­to­rem po­my­słu i pro­jek­tu okład­ki jest stu­dent – Da­riusz Ogro­dow­czyk (w mi­sję Ofi­cy­ny Gdań­skiej wpi­sa­ne było za­an­ga­żo­wa­nie do prac gra­ficz­nych stu­den­tów kie­ro­wa­nej prze­ze mnie pra­cow­ni) | do mnie na­le­żał wy­bór for­my edy­tor­skiej i pro­jekt środ­ka: do nu­me­ra­cji roz­dzia­łów uży­łem ma­leń­kich tru­pich czaszek

No­tes Gdań­ski uka­zał się w trzech wer­sjach ję­zy­ko­wych: pol­skiej, an­giel­skiej i nie­miec­kiej | za­pro­jek­to­wa­łem go tak jak książ­kę, w twar­dej okład­ce spię­tej czer­wo­ną gum­ką | stro­ny do no­to­wa­nia zo­sta­ły prze­dzie­lo­ne zdję­cia­mi Gdań­ska z po­cząt­ków XX wie­ku i frag­men­ta­mi pol­skie­go prze­wod­ni­ka po mie­ście z tego sa­me­go okresu